Szlaki tematyczne

Trasa kulturalno-turystyczna „Budownictwo drewniane w rejonie wileńskim i solecznickim”

T

VILNIUS – KETURIASDEŠIMT TOTORIŲ (19 km) – SKURBUTĖNAI (3 km) – RŪDNINKAI (21 km) – KARUŽIŠKĖS (16 km) – JAŠIŪNAI (15 km) – GOJUS (3 km) – VILKIŠKĖS (13 km) – TURGELIAI (9 km) – AKMENYNĖ (9 km) – TABARIŠKĖS (16 km) – MEDININKAI (21 km) – ŠUMSKAS (27 km) – KENA (8 km) – BUIVYDŽIAI (24 km) – BEZDONYS (20 km) – NEMENČINĖ (8 km) – EITMINIŠKĖS (11 km) – VILNIUS (32 km)

Podążając tą trasą napotkacie drewniane kościoły rejonu solecznickiego i wileńskiego, urzekające swą skromnością oraz harmonią z otaczającą przyrodą. Zachwyt wzbudzą owiane legendą gęste lasy oraz zrekonstruowany zamek w Miednikach Królewskich, z wieży którego rozciąga się imponujący widok na otaczające go wzgórza. Wystarczy puścić wodze fantazji, by w oddali ujrzeć nadciągające legiony Krzyżaków…

Meczet we wsi Czterdziestu Tatarów

Keturiasdešimt totorių mečetė

W 1397 r. wielki książę litewski Witold (1350-1430) osadził na Litwie kilkaset Rudzin szlacheckich Tatarów krymskich. Mieli oni strzec Trok oraz Wilna, a w zamian za to otrzymali od księcia określone przywileje: mogli oni zachować swoją wiarę i obyczaje. Zgodnie z legendą, jeden z Tatarów, który mieszkał nad rzeką Waką, ożenił się z czterema kobietami, a każda z nich urodziła mu 10 synów. Wieś ta zaczęła odtąd nosić nazwę Czterdziestu Tatarów.Tatarzy mieszkają tam do dziś. Jest to imponująca wieś szeregowa na planie prostokąta, z trema cmentarzami miejscowych mieszkańców oraz meczetem.

Na Litwie znajdują się jedynie cztery działające świątynie muzułmańskie. Jedną z nich jest meczet we wsi Czterdziestu Tatarów. Czterokątna drewniana świątynia została wybudowana w 1815 r. Meczet ten jest wyjątkowy, ponieważ jako jedyny spośród meczetów znajdujących się na terenie dawnego wielkiego księstwa litewskiego nie posiada mihrabu.

Meczet jest podzielony na pomieszczenia dla mężczyzn i kobiet, do którego prowadzą osobne wejścia. Świątynia była czynna przez wiele lat, dopóki nie zamknęły jej władze radzieckie. Wierni odzyskali ją dopiero w 1980 r. Obecnie meczet ten jest ośrodkiem religijnym dla muzułmanów w całym krauju. Otacza go cmentarz z XVI-XVII wieku z nagorbkami z polnych kamieni. WIĘCEJ

Kaplica w Skorbucianach

Nieopodal lewego dopływu Waki, nad rzeką Asdre, mieści się typowa wieś szeregowa Skorbuciany. W wiosce tej, przy głównej ulicy, za niewielkim kamiennym ogrodzeniem, mieści się drewniana kapica wybudowana w 1746 r. Od czasu renowacji w 1855 r. kaplica dotrwała w dobrym stanie do chwili obecnej, będąc świadkiem burzliwych wydarzeń.

Z powodu wojny 1812 r. oraz powstania w 1863 r. kaplica przez pewien czas była opuszczona. Jest to prasta budowla, która na pierwszy rzut oka przypomina z lekka powiększoną wiejską izbę na planie prostokąta, ze ściętymi rogami w części ołtarzowej oraz z zakrystią z boku. Na Dachu nie ma wieży, dlatego krzyż ustawiony został na frontone budynku. W kościele znajdują się godne uwagi dzieła sztuki: obraz zatytułowany „Alegoria“ (II połowa XIX w.), będący przykładem malarstwa tablicowego, świeczniki z 1749 r. oraz ornat z XIX w.

Kościół Najświętszej Trójcy w Rudnikach

DSC_1003       DSC_1028-HDR       DSC_1012

Puszcza Rudnicka jet słynna od XV w. Znajdowały się tu wtedy pokłady rudy żelaza, więc powstawały huty, a lasy zamieszkiwały żubry i niedźwiedzie. Dlatego też wielki książę Kazimierz Jagiellończyk (1427-1492) miał tu okazałą rezydencję myśliwską. Obecnie puszcza jest rezerwatem przyrody, niemniej jednak nadal się tu poliuje. Osoby wypoczywające w sosnowym lesie zbierają Jagudy, grzyby, zioła lecznicze. Las chętnie odwiedzają ornitolodzy, fotografowie, a na dawnym radzieckim poligone wojskowym ludzie zbierają się jesienią, aby posłuchać odbywających gody cietrzewi. Reczki Solczę i Wisińczę upodobali sobie rybacy i kajakarze.

W 1470 r. książę Kazimierz Jagiellończyk nakazał w swej rezydencji myśliwskiej wybudować kaplicę dla wiernych z pobliskich wsi. Niestety kaplica spłonęła i mieszkańcy wsi zapragnęli mieć nowy kościół. Nadarzyła się okazja: postrzelony niedźwiedź zaatakował księcia, jednak uratował go jego pomocnik. Kościół zbudował syn Kazimierza Zygmunt Stary (1467-1548) i na znak ocalenia księcia ozdobił go „niedźwiedzią łapą“. W XVI wieku w kościele tym pozostawiono na noc trumnę ze zwłokami Barbary radziwiłłówny (1520-1551), gdy kondukt żałobny sprowadzał ją z Krakowa do Wilna. W połowie XVII w. kościół oraz rezydencję myśliwską spalili rosyjscy kozacy. Współczesny drewniany kościół stoi tu od 1790 r. Od połowy XIX w. zdobi go ołtarz przywieziony z zamkniętego kościołoła bernardyńskiego w Trokach. Przy cmentarzu w Rudnikach stoi pięciometrowy pomnik, wzniesiony w 1975 r., upamiętniający zdarzenia z 1863 r., kiedy to Puszcza Rudnicka stała się twierdzą dla wszystkich tych, którzy zareagowali na wezwanie dowództwa powstania, aby bronic ojczyzny przed „Moskalami“. Również oddział Ludwika Narbutta (1831-1863) ukrywał się w puszczy przez kilka tygodni, po czym 9 marca 1863 r. odparł atak wojsk rosyjskich. WIĘCEJ

Szlak edukacyjny „Bogactwa lasu“ i „Kącik natury“

Najlepiej z lasem można zapoznać się w leśnictwie Parudaminos. Leśniczy własnoręcznie wytyczyli tu sulak edukacyjny o długości jednego kilometrą i zachęcają zwiedzających do zaznajomienia się z roślinnością występującą w lesie oraz zamieszkującymi tu zwierzętami i ptactwem. Na szlaku leśnicy ustawili tablice informacyjne z wiadomościami o składzie gatunkowym lasu, liniach podziału przestrzennego, zmianach gatunków drzew, warstwach lasu oraz ważnych pracach leśniczych. Jednak podążanie tym szlakiem powinno najbardziej zainteresować najmłodszych gości lasu. Leśniczy opowiedzą im o pożytku drzew i lasów, a także o tym, jak nie zabłądzić w lesie. W zagrodzie leśniczówki dzieci mogą zobaczyć prawdziwe jelenie, muflony, szopy i bażanty. WIĘCEJ

Kościół św. Anny w Jaszunach

DSC_0749-Edit

Kościół św. Anny w Jaszunach, zbudowany w 1515 roku, to skromny drewniany kościółek, wznoszący się na wzgórzu przy wjeździe do Jaszun. Toczące się na przestrzeni wieków wojny religijne miały destrukcyjne skutki również dla tego kościoła. W 1640 r. świątynię splądrowali żołnierze księcia Janusza Radziwiłła, a na początku XVIII w. spaliły go protestanckie wojska szwedzkie. Aż do początku XX wieku w Jaszunach nie było kościoła. Co prawda budowano kaplice, a w połowie XIX w. na utrzymaniu w pałacu Śniadeckich i Balińskich przebywał dominikański zakonnik, jednak dopiero w 1929 r. zbudowano trójnawowy kościół św. Anny z jedną wieżą. Do dziś stanowi on ozdobę Jaszun. WIĘCEJ

Cerkiew św. Mikołaja Cudotwórcy w Gaju

8

Gaj – to stara wieś szeregowa, w której znajduje się jednonawowa drewniana cerkiew św. Mikołaja Cudotwórcy, wybudowana w 1937 r. Cerkiew należy obecnie do wspólnoty staroobrzędowców, liczącej prawie sześćdziesięciu członków. WIĘCEJ

Dworek w Wilkiszkach

DSC_0641       zzz_8513       DSC_8519

Drewniany dworek w dolinie Mereczanki wybudowała w 1847 r. szlachecka rodzina Dmochowskich. Jednopiętrową prostokątną budowlę dworku, wzniesioną na wysokiej kamiennej podmurówce, wzbogacili oni o antresolę oraz dwukondygnacyjny ganek. Oba piętra wsparte zostały przez smukłe kolumny, do wejścia prowadziły szerokie schody, a okna zdobiły misternie rzeźbione oprawy. Dom otaczał park z dębowymi ilipowymi alejami oraz majestatycznymi modrzewiami. Następnie jednak majątek skonfiskowały władze rosyjskie za udział Dmochowskich w powstaniu 1863 r. W czasach radzieckich mieściła się tu szkoła. Obecnie dworek jest w renowacji, po którym będzie on miejscem kulturalnych i edukacyjnych przedsięwzięć. WIĘCEJ

Kościół Zaśnięcia Najświętszej Marii Panny w Turgielach

DSC_0255       turgelių-bažnyčia-3       DSC_0257

Nazwa Turgiele w dokumentach historycznych po raz pierwszy pojawia się w XVII w. Wtedy był tu już kościół i karczma. Dzisiejszy kościół, z nieociosanego kamienia oraz czerwonej cegły, został przebudowany pod koniec XIX w. Prace dekoracyjne wewnątrz kościoła wykonywał, między innymi, Konstanty Czarnecki. Kompozycje malarskie widnieją na sklepieniach kościoła, w nawie środkowej i bocznych, nad organami, pilarami, w prezbiterium. W świątyni zachowały się obrazy, skulptury i witraże z drugiej połowy XX w. WIĘCEJ

Muzeum krajoznawcze Pawła Ksawerego Brzostowskiego

Z chlubną historią Turgiel można się zapoznać w muzeum krajoznawczym P.K. Brzostowskiego, w którym wyeksponowane są elementy architektoniczne pałacu Brzostowskiego, dokumenty oraz publikacje na temat Pawłowa. Ekspozycja muzeum składa się z 7 działów, w których można znaleźć ok. 3000 eksponatów: unikalne mapy, dokumenty, wyjątkowo rzadkie egzemplarze książek, modlitewniki, rzeczy użytku codziennego. WIĘCEJ

Kościół pw. św. Teresy od Dzieciątka Jezus w Kamionce

DSC_0227       DSC_0218       DSC_0235

Jako kościół unicki wspomniany jest podczas wizytacji w kościele w Turgielacj w 1830 r. Obecny kościół wzniesiony w 1928 r., a w 1945 r. założono parafię. Wysoki, jednonawowy kościół, w którym ze strony fasady jest czworokątna wieża. Wystrój wnętrza nie jest zbyt bogatym, jednak zawiera kilka zabytków z dziedziny sztuki. Jeden z nich – obraz Matki Boskiej Bolesnej z 1834 r., którego autorem jest A. Walinawiczius. W liście zabytków kulturowych – żelazne krzyże, zdobione ornamentem, znajdujące się na cmentarzu, otoczonego ścianką kamieną. Także są dwie rzeźby Aniołów z XIX w. WIĘCEJ

Kościół św. Michała Archanioła w Taboryszkach

DSC_0388       DSC_0392       DSC_0398

Drewniany kościół pw. św. Michała Archanioła, fundatorem którego był litewski urzędnik Michał Skarbek-Ważyński, został wybudowany w 1700 roku. Jest to najstarsza świątynia w rejonie. Michał Skarbek-Ważyński zatroszczył się również o sprowadzenie karmelitów do Taboryszek, którzy zajmowali się klasztorem, szkołą parafialną, szpitalem oraz przytułkiem dla ubogich. Chociaż klasztor w Taboryszkach był nieduży, do jego budowy zaproszono profesjonalnych budowniczych, rzeźbiarzy oraz malarzy wysokiej klasy. Do dnia dzisiejszego zachował się barokowy wystrój kościoła, którego głównym akcentem jest frontowa elewacja o wygiętej formie. W świątyni od czasów karmelitów zachowały się ołtarze w nawach bocznych, ozdobione rzeźbą w drewnie oraz manierystycznymi figurkami aniołów, jak również cenne zabytki malarstwa tablicowego z XVIII w.: portret A. Ważyńskiego, obraz przedstawiający św. Annę ze św. Józefem i św. Joachimem oraz obraz Chrystusa z trzciną. Zachowały się także relikwiarze w oryginalnym barokowym stylu, narzędzia liturgiczne, przenośne ołtarze, dzwon odlany na początku XIX w. oraz haftowane ormaty. WIĘCEJ

Muzeum Anny Krepsztul

DSC_0347       muziejus-anakrepstul-4       muziejus-anakrepstul-6

W Taboryszkach czynne jest muzeum malarki ludowej Anny Krepsztul (1932-2007). Niepełnosprawna kobieta w ciągu całego swojego życia namalowała ponad 3 500 obrazów, które promieniują pięknem, dobrocią i spokojem. 50 z nich jest wyeksponowanych w muzeum, natomiast pozostałe trafiły do kolekcji na Litwie, w Polsce, USA, Wielkiej Brytanii i innych krajach. Jej obrazy zdobią także cerkwie w rosyjskim Rostowie nad Donem oraz białoruskim Witebsku. W muzeum odtworzono pokój malarki. Można w nim zobaczyć wózek, na którym artystka siedziała malując swoje obrazy, a także jej sztalugi. WIĘCEJ

Zamek Miednicki

medininkų-pilis-1

W dawnych czasach Litwini nazywali las „mede”, a leśniczego „medininkas”. W Miednikach, w otoczeniu lasów już w XIV w. Stał kamienny zamek z imponującą wieżą. W zamku tym okoliczni mieszkańcy chronili się przed najazdami tatarskimi i niemieckimi aż do połowy XV w. Zamek miednicki był największym powierzchniowo zamkiem typu „kastell” w Wielkim Księstwie Litewskim. Zajmował powierzchnię 2 hektarów, a łącznie z fosą i nasypami – 6,5 ha. Mury zamku, o wysokości 14-15 m i grubości 1,8-1,9 m, a także cztery wieże wykonano z naturalnego kamienia i palonej cegły, ułożonych w wątek bałtycki. Obwód murów osiągał 568 metrów. Na wysokości 11 metrów znajdowały się otwory strzelnicze, do których strzelcy mieli dostęp przez prowadzącą od podwórza drewnianą galerię. Główna wieża zamku miednickiego, o wysokości 23 m, umieszczona była po północno-wschodniej stronie murów obronnych. Na podwórzu zamku znajdowało się kilka drewnianych budowli. Niedawno zamek poddano renowacji, w wieży urządzono muzeum, natomiast z jej ostatniego piętra rozpościera się wspaniały widok na miejscowość Miedniki i jej okolice. WIĘCEJ

Kościół św. Trójcy i św. Kazimierza w Miednikach

Po chrzcie Litwy (1387 r.) w Miednikach założono jedną z siedmiu parafii i wzniesiono kościół. Później znajdował się tu klasztor kanoników regularnych od pokuty. W połowieXVII w. Kościół został splądrowany przez armię rosyjską. Kolejny raz kościół ucierpiał z ręki żołnierzy Napoleona, a w 1832 r. władze rosyjskie zamknęły zarówno klasztor, jak i kościół. Nową świątynię zbudowano dopiero po stu latach. W chwili obecnej w kościele przechowywana jest kopia obrazu W. Śleńdzińskiego „Święty Kazimierz” oraz zabytkowe organy barokowe. Po założeniu w 1994 r. klasztoru św. Kazimierza w Miednikach zamieszkali franciszkanie. WIĘCEJ

Kościół św. Michała Archanioła w Szumsku

DSC_0472

Do tego miasteczka turystów przyciąga imponujący kościół św. Michała Archanioła oraz klasztor dominikański. Pierwszy kościół drewniany w tych stronach wybudowali już w XVII w. właściciele tutejszego majątku Mikołaj i Halina Szumscy. W pobliżu kościoła schronienie znaleźli także mnisi. W XVIII w. dominikanie wybudowali kamienny kościół w stylu późnego baroku. W jego budowie uczestniczył Zdany architekt Augustyn Kossakowski. W 1812 r. wojska francuskie splądrowały drewniany klasztor, dlatego też dziś możemy podziwiać nowy, wybudowany w 1833 r. dwupiętrowy klasztor w stylu klasycystycznym , którego budinki, tworzące literų L, były połączone z kościołem. W XIX w. dominikanie prowadzili szkołę parafialną i szpital, jednak klasztor został zamknięty przez władze rosyjskie. Katolicy przywrócili kościół do użytku dopiero w 1917 r. Obecnie w kościele można oglądac skarby dominikanów: namalowany w XVIII w. przez patroną klasztoru obraz „św. Michał Archanioł“ oraz obraz poświęcony Najświętszej Marii Pannie. Warto również zwrócić uwagę na rzeźbę Chrystusa Ukrzyżowanego w ołtarzu głównym. W kościele w Szumsku przechowywane są relikwie św. Faustyny.

Mieszkańcy Szumska mają szczególne relacje z aniołami: fasady Kilkų Domo w tej miejscowości zdobią drewniane rzeźby aniołów, odbywają się wystawy aniołów wycinanych przez dzieci z paperu, wydano książkę z rysunkami, a prace artystów ludowych eksponowane są zarówno w szumsku, jak też poza nim. W miasteczku działają liczne warsztaty rzemiosła tradycyjnego, artyści wcialają tu w życie swoje zamysły twórcze, związane, oczywiście, z aniołami. Turyści również mogą podziwiać paėję mieszkańców: na kościelnym podwórku utworzono park, w którym można już naliczyć osiem rzeźb przedstawiających aniołów. Zostały one wykonane przez artystów uczestniczących w tutejszych plenerach. WIĘCEJ

Kościół pw. Matki Bożej Ostrobramskiej w Kenie

W źródłach historycznych nazwa Kena po raz pierwszy pojawia się w XVI w. Pod koniec XVII w. do miasteczka przybyli bernardyni i zbudowali kaplicę, która była w użytku do 1866 r., kiedy to został a zamknięta przez władze rosyjskie. Nowy kościół zbudowano tu dopiero w 1920 r. Skromny jednonawowy drewniany kościół pokrywa wielospadowy dach z niewielką wieżyczką. W kościele znajdują się trzy ołtarze, cenna drewniana rzeźba „Chrystus Ukrzyżowany“ oraz bogato zdobiony metalowy krzyż. Obraz Matki Bożej w kaplicy Matki Boskiej Ostrobramskiej przyozdobiono dwiema pozłacanymi koronami. WIĘCEJ

Kościół św. Jerzego w Bujwidziech

Historia miejscowości Bujwidzie, położonej nad lewym brzegiem rzeki Wilii sięga XVI w. Ośmiokątny kościół w Bujwidziech wybudował pod koniec XVIII w. Mikołaj Radziszewski. Drewniany wówczas kościół spłonął w 1982 r., jednak wierni nie poddali się i zaledwie cztery lata później mogli już modlić się w nowo wybudowanym kościele, bardzo podobnym do starego, tylko kamiennym. Obok kościoła znajduje się kwadratowy, kościół-mauzoleum Radziszewskich, posiadający ostrą i wysoką formę piramidy.

Bujwidzie słyną nie tylko z tradycyjnej drewnianej architektury, ale zachwycą też krajobrazem oraz mostem nad rzeką Wilią, zwanym też „małpim” mostem. WIĘCEJ

Kościół Matki Boskiej Ostrobramskiej, Matki Miłosierdzia w Bezdanach

Miejscowość Bezdany znana była od XV w., gdy odwiedził ją wielki książę litewski Jagiełło. Jednonawowy drewniany kościół Matki Boskiej Ostrobramskiej, Matki Miłosierdzia wybudowano dopiero w 1937 roku. Kościół był użytkowany zaledwie dziesięć lat, po czym zamknęły go władze radzieckie. Został przywrócony wiernym dopiero w 1988 roku. WIĘCEJ

Kaplica na miejskim cmentarzu w Niemenczynie

Klasycystyczny kamienny kościół z jedną wieżą wybudowano w 1855 r. na miejscu spalonego drewnianego kościoła. Jego głównym założycielem była szlachecka rodzina Parczewskich, pochodzenia polskiego. Mniej więcej w 1860 roku Parczewscy wybudowali drewnianą kaplicę rodzinną. Pochowano tu mielu zasłużonych przedstawicieli tej rodziny, m.in. założyciela kościoła, Aleksandra Parczewskiego. Rangę zabytków nagano zdobiącym trójnawowy kościół św. Michała Archanioła dwóm ołtarzom bocznym z przełomu XVIII i XIX w. wraz z oprawą. WIĘCEJ

Muzeum etnograficzne Wileńszczyzny

vilniaus-krasto-etnografijos-muziejus1

Kiedy wielki książę litewski i król Polski Jagiełło założył w biskupstwie wileńskim siedem kościołów parafialnych, jeden z nich wybudowano w Niemenczynie w 1387 r. Jednak ludzie osiadali na tych terenach dużo wcześniej. Już w X w. stał tu drewniany zamek. W XVI w. mieszkańcy wioski zostali zwolnieni z podatku, lecz w zamian za to mieli opiekować się mostami nad rzeką Wilią aż do miejscowości Kernave. W 1794 r. litewscy powstańcy pod wodzą Tadeusza Kościuszki podjęli walkę z armią rosyjską. Warto zajrzeć tu do Muzeum Etnograficznego Wileńszczyzny i obejrzeć ekspozycję poświęconą rdzennej ludności wielonarodowej tego regionu. Odbywają się tu wystawy malarstwa, rzeźby drewnianej oraz rzemiosła ludowego. W chwili obecnej miejscowość zamieszkuje wielu wilnian, a otaczające lasy, zajmujące powierzchnię około 200 km kwadratowych, są często wybierane na miejsce odpoczynku. WIĘCEJ

Kościół św. Antoniego Padewskiego w Ejtminiszkach

Historia kościoła ma swój początek w 1685 r., gdy miejscowość tę oddano wileńskim mnichom-misjonarzom. Wybudowali oni tu wtedy kaplicę. W 1866 r. władze rosyjskie zamknęły ją, a następnie zniszczyły. Dopiero w 1924 r. z inicjatywy okolicznych mieszkańców zbudowano drewniany kościół bez wieży pod wezwaniem św. Antoniego Padewskiego. Dziesięć lat później na proboszcza parafii wyznaczono księdza Ambraziejusa Jakavonisa (1886-1943). W 1943 roku w wigilię wielkanocną do domu proboszcza wtargnęli żołnierze Armii Krajowej, aresztowali go, a następnie rozstrzelali. Księdza Ambraziejusa upamiętnia tablica ustawiona na kościelnym podwórzu. WIĘCEJ

Trasa kulturalno-turystyczna „Skarby Litwy Wschodniej: od miednickich wzniesień do dziewieniskich wsi“

T

VILNIUS – MEDININKAI (33 km) – JUOZAPINĖ (2 km) – TABARIŠKĖS (20 km) – TURGELIAI (7 km) – MERKINĖ (3 km) – ŠALČININKAI (24 km) – NORVILIŠKĖS (40 km) – DIEVENIŠKĖS (13 km) – BĖČIONYS (3,5 km) – RIMAŠIAI (3,5 km) – JAŠIŪNAI (38 km) – VILNIUS (30 km)

„Od miednickich wzniesień do dziewieniskich wsi“ – to pełen egzotyti, odkrywczy szlak. Przemierzając go odkryjesz niesamowite skarby, które ucieszą twoje oczy, serce i duszę – odwiedzisz memoriał miednicki, najstarszy i największy zamek w Miednikach, będziesz miał okazję rozejrzeć się po okolicy z najwyższego wzniesienia na Litwie; będziesz również miał możliwość wsłuchać się w ciszę wewnątrz kilkusetletniego drewnianego kościółku w Taboryszkach, a przy ruinach Republiki Pawłowskiej wyczujesz tykanie czasu przeznaczonego tylko dla Ciebie… Tutaj, zaledwie kilkadziesiąt kilometrów od zgiełku miasta stołecznego, w Dziewieniskim Historycznym Parku Regionalnym poczujesz ciągle ten sam, toczący się kołem, cykl nieustannie zmieniających się pór roku na wsi. A w klasztorze w Norwiliszkach – cienie postaci ze starych opowieści, owianych nieprzeniknioną tajemnicą.

Memoriał miednicki

medininkų-postas-1

31 lipca 1991 roku na przejściu granicznym w Miednikach zostali zamordowani policjanci należący do jednostki szybkiego reagowania „Aras” Departamentu Policji przy Ministerstwie Spraw Wewnętrznych – Mindaugas Balavakas i Algimantas Juozakas; funkcjonariusze należący do zarządu policji drogowej przy Departamencie Policji – Juozas Janonis i Algirdas Kazlauskas oraz inspektorzy celni przy Wileńskim Departamencie Celnym – Antanas Musteikis i Stanislovas Orlavičius. Po tragedii lekarze walczyli o życie Ričardasa Rabavičiusa oraz Tomasa Šernasa. Po dwu dniach, 2 sierpnia, odszedł inspektor Straży Celnej Miasta Wilna, Rabavičius – zadane rany okazały się zbyt poważne. Przeżył tylko Tomas Šernas.

Z okazji obchodów dziesiątej rocznicy tragedii z 1991 roku został wybudowany memoriał – w odestaurowanym wagoniku przy punkcie celnym zostały umieszczone rzeczy wówczas używane przez poległych, księga rejestracyjna, zaś na podłodze w wagoniku widnieje plama krwi, świadcząca o tragedii. W 2007 roku obok starej celni w Miednikach został postawiony pomnik ku czci poległych pograniczników (autorstwa architektów Algimantasa Šarauskasa i Rimantasa Buivydasa).

Co roku, 31 lipca, na cmentarzu w Miednikach oraz na Antokolu jest odbywa się uroczystość w celu uczczenia pamięci poległych. WIĘCEJ

Zamek miednicki

medininkų-pilis-1

Zamek, wybudowany w XIV wieku jest najstarszy, największy pod względem zajmowanej powierzchni oraz najlepiej zachowany ogrodzony zamek na Litwie. Legenda głosi, że Zamek Miednicki budowali olbrzymi. Byli oni tak silni, że podczas murowania ścian zamku rzucali sobie nawzajem narzędzia z Miednik do Krewo i z powrotem.

Przez długi czas Zamek Miednicki był opuszczony. Po przekazaniu zabudowań zamkowych muzeum historycznemu w Trokach, pracownicy placówki zaczęli dbać o ten zabytek historyczno-kulturowy. W 2010 roku na przystosowanie zamku do potrzeb turystycznych z funduszy europejskich przeznaczono 8 mln litów. 28 września 2012 roku bramy zamku zostały otwarte dla odwiedzających. WIĘCEJ

Najwyższe wzniesienia na Litwie: wzgórze Wysokie i Józefowe

juozapinės-kalnas-2

Najwyższe wzniesienia na Litwie – Wysokie – wynosi 293,84 metrów nad poziomem Morza Bałtyckiego. Nazwa „Wysoka Góra” była wybrana na cześć najwyższego boga Bałtów. Tuż obok tego wzgórza w niebo wzbija się Józefowa Góra, której wysokość sięga 292,83 m. Dotychczas to właśnie ta góra była uważana za najwyższy szczyt, znajdujący się na terytorium Litwy, o czym można przekonać się analizując mapy, wydane jeszcze przed 2004 rokiem. WIĘCEJ

Kościół św. Michała Archanioła w Taboryszkach

DSC_0378       DSC_0391       DSC_0398

W 1770 r. skryba Wielkiego Księstwa Litewskiego (WKL) Michał Skarbek-Ważyński w Taboryszkach wybudował drewniany kościół św. Michała Archanioła oraz wyznaczył mu fundację. Zatroszczył się również o sprowadzenie karmelitów. Klasztor w Taboryszkach był nieduży – na utrzymaniu było zaledwie trzech księży-zakonników. Pomimo to, do jego budowy byli zaproszeni profesjonalni budowniczy, rzeźbiarze oraz malarze wysokiej klasy. Do dnia dzisiejszego zachował się barokowy wystrój kościoła, którego głównym akcentem jest frontowa elewacja o wygiętej formie. W świątyni w Taboryszkach znajduje się wiele cennych obrazów i skulptur z XVIII wieku, zachował się również dosyć bogaty zestaw relikwiarzy. WIĘCEJ

Freski na ścianach kościoła Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Turgielach

DSC_0535       DSC_0255       turgelių-bažnyčia-3

Dzisiejszy kościół w Turgielach został przebudowany według projektu architekta z gubernii wileńskiej Alekseja Polozowa. W 1897 roku został zniesiony zakaz budowy kościołów katolickich, w tym samym roku też został potwierdzony projekt przebudowy kościoła w Turgielach.

Architekt A. Polozow zachował większą część ścian starego kościoła, na elewacji z trzema nawami wzniósł dwie wieże i stworzył nową warstwę form architektonicznych w stylu neobarokowym. O budowę troszczył się ówczesny proboszcz kościoła – Povilas Laucevičius. Kościół był przebudowany w 1909 roku, jednak prace dekoracyjne wnętrza – przeciągnęły się. W 1930 roku świątynia została konsekrowana przez biskupa Romualda Jałbrzykowskiego. W latach 1928-1930 malarstwo ścienne wykonywali twórcy Waldemar Kaczyński i Skwarczyński, prace dekoracyjne wykonał Konstanty Czarnecki. Kompozycje malarskie widnieją na sklepieniach kościoła, nad organami, a także w nawie środkowej, nad pilarami, w nawach bocznych oraz prezbiterium. Do dnia dzisiejszego zachował się sprzęt z pierwszej połowy XX wieku, a także obrazy, skulptury i witraże, stworzone w drugiej połowie XX wieku oraz na początku naszego wieku. WIĘCEJ

Muzeum krajoznawcze Pawła Ksawerego Brzostowskiego w Turgielach

Ekspozycja muzeum Pawła Ksawerego Brzostowskiego składa się z 7 działów, w których można znaleźć ok. 3000 eksponatów: unikalne mapy, dokumenty, wyjątkowo rzadkie egzemplarze książek, modlitewniki, rzeczy użytku codziennego dworu. WIĘCEJ

Republika Pawłowska. Pozostałości dworu.

slideris-naujas-4       pavlovo-respublika-7       DSC_0544-Edit

W odległości zaledwie kilkudziesięciu kilometrów od Wilna, w rejonie solecznickim, jest niezwykłe miejsce, wysoko cenione przez ówczesne społeczeństwo. Mówiono nawet, że w państwie istnieją trzy republiki: polska, litewska i pawłowska.

Majątek Merecz – dwór należący do Radziwiłłów, Słuszek, Potockich, Duninów, Sanguszków, Korsaków. W 1767 roku ówczesny działacz Państwa Polskiego i Litewskiego Paweł Ksawery Brzostowski odkupił dwór od podstolego Nowogródka Hipolita Korsaka.

Po kupnie dworu (3040 hektarów, czyli obszar większy niż 15 księstw Monaka (195 ha) oraz nazwawszy posiadłość swoim imieniem- Pawłowem, Brzostowski zabrał się do wprowadzania reform. Wydał statut Republiki Pawłowskiej, obowiązujący wszystkich mieszkańców. Była założona również wspólnota samorządowa z dwuizbowym parlamentem, wprowadzono osobną walutę Rzeczypospolitej, milicję, szczególną troską objęto edukację. Sam prezydent Republiki tworzył sztuki teatralne, w których grali jego włościanie, wysyłał informacje o aktualnościach Rzeczypospolitej do ówczesnych gazet.

Pańszczyzna w Republice Pawłowskiej została zniesiona, a na jej miejsce wprowadzono czynsz. W ciągu 25 lat swego istnienia (1769-1794) dochody dworu w państwie wzrosły aż dwa razy. Republika Pawłowska przestała istnieć po upadku powstania T. Kościuszki. WIĘCEJ

Pałac Wagnerów

DSC_8976       DSC_9050       DSC_9014

Ważnym obiektem dziedzictwa kulturowego Solecznik jest pałac Wagnerów, który należał do aptekarzy wileńskich – grafa Marcina i Karola Wagnerów. Okres ich przebywania w Solecznikach przypada na „złoty wiek“ w historii tego miasta. Wagnerowie założyli fabrykę spirytusu i serów, tartak, fabrykę lakieru oraz tempera, co sprzyjało wzrostowi gospodarczemu miasta. W fabrykach spirytusu oraz na tartaku były urządzone wanny, prysznice, stołówki dla pracowników. Gdy w 1939 roku Armia Czerwona zajęła Wileńszczyznę, rodzina grafów wycofała się do Anglii. Archiwum oraz biblioteka zostały spalone. W pałacu w różnych okresach działał Komitet Wykonawczy Rejonu, szpital i inne. Park krajobrazowy został zapuszczony.

Pałac Wagnerów – to budynek typu willi rezydencjalnej, zaliczany do epoki historyzmu. Wewnątrz pałacu do dnia dzisiejszego można zobaczyć piec kaflowy oraz wyjątkowo piękną „złotą salę“. Obecnie w pałacu Wagnerów mieści się Szkoła Sztuk Pięknych im. Stanisława Moniuszki, której wychowankowie zdobywają liczne nagrody i wyróżnienia na konkursach międzynarodowych. WIĘCEJ

Klasztor w Norwiliszkach

DSC_9977       DSC_0002       DSC_9987

Pierwszą historyczną wzmiankę o Norwiliszkach spotykamy w końcu XVI wieku (w tym czasie był tu folwark). Norwiliski folwark, a później klasztor, został wzniesiony na wzgórzu otoczonym lasami oraz przestronnymi równinami. Zamek wybudował kupiec z Prus, Wojciech Szorc, który później, wraz z żoną Dorotą Zenowicz, nabył ziemie również w powiecie oszmiańskim. Wczesna śmierć Wojciecha Szorca uniemożliwiła zrealizowanie początkowego zamysłu architektonicznego folwarku, który miał być dworem obronnym. Po śmierci męża Dorota Szorc, krzewiąc chrześcijaństwo, do swojej posiadłości zaprosiła z Wilna franciszkanów i w 1617 roku aktem fundacyjnym przekazała im folwark w Norwiliszkach. Mnisi wybudowali tu kościół franciszkański oraz klasztor.

Wypełniając wolę testamentową matki, Adam Wojciech Szorc, z franciszkańskiego klasztoru w Wilnie zabrał i przekazał zakonnikom skrzynię z cennymi dokumentami dworu norwiliskiego. Od tego momentu wszystkie dokumenty były przechowywane w klasztorze w Norwiliszkach. W 1698 roku w celi, gdzie stała skrzynia, w nieustalonych okolicznościach wybuchł pożar. I chociaż mnisi pomyślnie ugasili ogień, nie udało się uratować dokumentów, które w większości zostały zniszczone. Z tej przyczy w chwili obecnej wiele faktów historycznych nie możemy ustalić. Jak wynika z późniejszych dokumentów kolejny pożar całkowiecie zniszczył klasztor: spłonęła skrzynia z wartościowymi pismami, inwentarz, akty fundacyjne. Niektore źródła historyczne mówią, iż nowy klasztor wraz z kościołem został zbudowany w 1745 roku. Po powstaniu listopadowym (1831-1832) klasztor został zamknięty, a zakonnicy zostali przeniesieni do Nowogródka.

W 1922 roku mieszkańcy Surwiliszek postanowili wybudować nowy kościół, a w klasztorze uworzyć nową parafię i plebanię. Drewniany kościół, nawiązujący do stylu zakopiańskiego, został wzniesiony w 1928 roku. Koszty budowy zostały pokryte ze środków własnych parafian. Funkcję proboszcza w odbudowanym kościele pełnił Adolfas Sakalauskas.

Kilkadziesiąt metrów od klasztoru i kościoła zlokalizowany jest cmentarz, a tuż za nim przebiega granica litewsko-białoruska. WIĘCEJ

Zespół urbanistyczny Dziewieniszek

W opisie wypraw krzyżowych na Litwę (1779-1792) miejscowość Dziewieniszki wzmiankowana jest jako wieś Mingaiły (pochodził z niej wielki książę litewski Mingaiła). Po raz pierwszy na mapie Wielkiego Księstwa Litewskiego Dziewieniszki oznaczone w 1613 roku. Wieś płonęła niejednokrotnie.

W 1886 roku działała tu apteka, 19 sklepów, 8 karczm. W końcu XIX w. Żydzi stanowili 75 proc. mieszkańców miasteczka, w Dziewieniszkach istniała ich szkoła, dwie synagogi. Od 1920 roku miejscowość należała do Rzeczypospolitej Polski, w latach 1939-1941 – do Białoruskiej SRR. W XIV-XVIII w. ukształtował się charakterystczny układ urbanistyczny Dziewieniszek, wpisany na listę zabytków Litwy. Pod względem architektonicznym i urbanistycznym cenne są budynki drewniane oraz murowane.

Wewnątrz kościoła znajdują się cenne zabytki – krucyfiks, 2 obrazy malarstwa tablicowego, 3 rzeźby, 2 dzwony (odlane w 1743-1745 i 1840 roku). Na terenie przyległym do kościoła został wzniesiony pomnik ku czci biskupa i pisarza Motiejusa Valančiusa. WIĘCEJ

Kościół pw. Najświętszej Marii Panny Różańcowej w Dziewieniszkach

DSC_9942

Obecny drewniany kościół pw. Najświętszej Marii Panny Różańcowej pochodzi z 1783 roku i wraz z 21-metrową dzwonnicą, wybudowaną w roku 1903, stanowi ważny zabytek historyczny rajonu solecznickiego. Dzwonnica jest zarazem dramą wejściową na plac kościelny, zamknięty ze wszystkich stron murem zbudowanym z kamienia polnego. Wewnątrz kościoła znajdują się cenne zabytki – krucyfiks, 2 obrazy malarstwa tablicowego, 3 rzeźby, 2 dzwony (odlane w 1743-1745 i 1840 roku). Na terenie przyległym do kościoła został wzniesiony pomnik ku czci biskupa i pisarza Motiejusa Valančiusa. WIĘCEJ

Ścieżka edukacyjna nad Gawją

gaujos tako viržiai       gaujos-takas-4       OLYMPUS DIGITAL CAMERA

W 2003 roku na terenie rezerwatu rzeki Gawja została otwarta ścieżka edukacyjna, która prezentuje dla zwiedzających bogactwo przyrodnicze doliny rzecznej Gawja. Badania z 2001 roku wykazały, iż na terenie rezerwatu znajduje się 447 gatunków roślin i 92 gatunków mchów. Na 1,7-kilometrowej ścieżce urządzonych jest 18 przystanków, a cały szlak liczy 61 sztuk różnych urządzeń – stendów informacyjnych, mostków, ławeczek, wieżę widokową. Część szlaku jest dostosowana do potrzeb osób niepełnosprawnych. W 2004 roku przyrodniczo-edukacyjna ścieżka nad Gawją została uznana za najlepszą na Litwie. WIĘCEJ

Grodzisko w Bieczanach

DSC_9858       DSC_9915       DSC_9861

Góra ta położona jest na prawym brzegu rzeki Gawja, na zachód od wsi Bieczany. Jako jedyna w dziewieniskich okolicach została zbadana przez archeologów. Na górze zamkowej można jeszcze zobaczyć pozostałości nasypu oraz ślady dawnej fosy. Najstarsza warstwa kulturowa, wykryta podczas badań archeologicznych, datowana jest na okres I tys. p.n.e. WIĘCEJ

Wieś uliczna Rymosze

salcininkai-namas       DSC_0266       DSC_9829

Uważana za jedną z najpiękniejszych wsi etnograficznych Dziewieniskiego Historycznego Parku Regionalnego. Pierwsza wzmianka o Rymoszach pochodzi z 1744 roku . Aż do czasu zniesienia pańszczyzny wieś była własnością dworu w Daubuciszkach.

Wsie uliczne powstały w okresie reformy włokowej w XVI w. Obszar wiejski został wówczas podzielony na trzy pola, każde pole – na części, cześci – na mniejsze grunty. Każdy grunt miał swoją nazwę. Zagrody położone są wzdłuż lewego brzegu rzeki Gawja, na południe od Dziewieniszek, ponieważ w części północnej ciągnie się grząskie trzęsawisko. Ze względu na warunki naturalne, budynki umieszczano po jednej stronie ulicy – w ten sposób powstały unikalne wsie uliczne. WIĘCEJ

Dwór i park w Jaszunach

DSC_0517       DSC_9242       DSC_8589

W XV-XVIII wieku posiadłość Jaszuny była własnością Radziwiłłów – jednego z najpotężniejszych i najbogatszych rodów ówczesnej Litwy. W 1811 roku dwór nabył Ignacy Baliński. Po śmierci Ignacego dwór odziedził jego syn, słymmu publicysta, autor dzieł historycznych o Polsce i Litwie – Michał Baliński. Obecny pałac został wzniesiony w latach 1824-1828 według projektu Karola Podczaszyńskiego (należy do najlepszych jego dzieł). Były to lata świetności dworu, gdyż za sprawą ówczesnych gospodarzy – rodziny Balińskich i Śniadeckich – pałac stał się ważnym osrodkiem kulturalnym, stale goszczącym pisarzy, poetów i profesorów uniwersyteckich. Stałym gościem dworu był profesor Uniwersytetu Wileńskiego, biolog, chemik i lekarz – Jędrzej Śniadecki. Jego brat – Jan Śniadecki – astronom, matematyk, rektor Uniwersytetu Wileńskiego spędził tu ostatnie lata swojego życia.

Sam dwór to dwukondygnacyjny budynek w stylu późnego klasycyzmu. Ocalony w czasie wojny, zaczął niszczeć w czasach sowieckich , kiedy przejęła go na własność administracja znajdującego się w pobliżu sowchozu. Prace renowacyjne zaczęły się dopiero kilka lat temu. W wyremontowanym dworze ma powstać centrum turystyczne z salą konfrencyją oraz – wykorzystującym najnowsze technologie audio-wizualne – muzeum. WIĘCEJ

Scroll to Top