Wystawa „Europa w rodzinie. Ziemiaństwo polskie w dwudziestym wieku”

w Pałacu Balińskich w Jaszunach

18 maja 2017 r. o godz. 14.00 w Pałacu Balińskich w Jaszunach odbędzie się otwarcie wystawy „Europa w rodzinie. Ziemiaństwo polskie w dwudziestym wieku”, której prezentacja na Litwie możliwa jest dzięki inicjatywie Instytutu Polskiego w Wilnie.

Otwarcie wystawy poprzedzi wykład dr Agnieszki Łuczak, naczelnik Oddziałowego Biura Edukacji Narodowej Instytutu Pamięci Narodowej w Poznaniu nt. historii i losów ziemiaństwa polskiego. W wernisażu udział wezmą również – prezes Polskiego Towarzystwa Ziemiańskiego Marcin Schirmer oraz dyrektor Instytutu Polskiego w Wilnie, radca Ambasady RP Marcin Łapczyński.

Wystawa „Europa w rodzinie. Ziemiaństwo polskie w dwudziestym wieku”, przygotowana przez Instytut Pamięci Narodowej i Polskie Towarzystwo Ziemiańskie, opowiada o polskim ziemiaństwie i jego losach w XX w.

Fotografia ze zbiorów prof. Karola B. Tarnowskiego. Na fotografii pierwszy z lewej siedzi Karol Tarnowski, pierwszy z prawej stoi Jan Tarnowski, Krynica 1921 r.

Rodzeństwo Gombrowiczów ok. 1928 r. Od lewej: Janusz Gombrowicz, jego syn Józef i żona Franciszka Cichowska z Kotkowskich, Irena Gombrowicz, Aleksandra z Pruszaków i Jerzy Gombrowicz z córką Teresą, Witold Gombrowicz.

Rodzina Lutosławskich w Drozdowie, 1888 r. Od lewej stoją: Wincenty, Stanisław, Marian, Jan. Od lewej siedzą: Sofitina z Manitą, Kazimierz, Franciszek, Józef, Paulina.

„Europa w rodzinie” to nie tylko rodzinne koneksje polskiej arystokracji z rodami europejskimi. Rodzina ziemiańska i majątek ziemski były często miejscem, do którego sprowadzano nowe rozwiązania cywilizacyjne i innowacje techniczne (np. specjalistyczne hodowle i uprawy) z kapitalistycznego Zachodu. Odbywało się to zwykle dzięki studiom młodych ziemian na uczelniach zachodnich, praktykom w majątkach na Zachodzie, kontaktom gospodarczym, podróżom zagranicznym. „Wyższe urodzenie pociąga za sobą przede wszystkim większe obowiązki, a nie tylko przywileje”, pisał w 1939 r. Wincenty Lutosławski. Ziemianie pełnili często rolę lokalnych liderów społecznych, przyczyniając się do rozwoju gospodarczego i kulturalnego swoich regionów. „Europa w rodzinie” to także metafora losów wielu ziemian po wybuchu II wojny światowej w 1939 r. W jej wyniku rodziny ziemiańskie zostały rozproszone po całym świecie — wielu z nich przebywa na emigracji do dziś, ale to właśnie dzięki silnym więzom rodzinnym utrzymują nieustannie kontakt z krajem i działają na jego rzecz.

Wystawa opowiada o polskim ziemiaństwie poprzez historię wybranych kilkunastu rodzin. Autorzy uznali, że tylko konkretne przykłady i konkretni ludzie uświadomią zwiedzającym, że była to grupa społeczna, której przedstawicieli można nazwać elitą, czyli w dzisiejszym rozumieniu tego słowa — lokalnymi liderami. Działania swoje prowadzili na wielu polach: gospodarczym, politycznym, charytatywnym czy kulturalnym. Niemal w każdej rodzinie ziemiańskiej można znaleźć postaci zaangażowane w wydarzenia znane z podręczników historii, postaci, które współtworzyły dzieje Polski i wpływały na ich bieg. Projekt opowiada także o zniszczeniu tej grupy społecznej w latach 1939–1945 przez totalitaryzmy nazistowski i komunistyczny, o jej wywłaszczeniu po 1944 roku, w okresie Polski Ludowej oraz o stratach, jakie nastąpiły wraz z likwidacją tej warstwy społecznej.

W litewskiej edycji wystawy zostaną pokazane losy ośmiu rodzin ziemiańskich: Czapskich, Donimirskich, Gombrowiczów, Janta-Połczyńskich, Lanckorońskich, Pileckich, Radziwiłłów, Lutosławskich.

Organizatorzy:

Oddziałowe Biuro Edukacji Publicznej Instytutu Pamięci Narodowej w Poznaniu, Polskie Towarzystwo Ziemiańskie, Instytut Polski w Wilnie, Centrum Kultury Samorządu Rejonu Solecznickiego, Pałac Balińskich w Jaszunach

Scroll to Top