Znane osobistości

  • 1953 – 1932

  • WŁADYSŁAW KOZAKIEWICZ

    Władysław Kozakiewicz (ur. 8 grudnia 1953 roku w Solecznikach) polski lekkoatleta- tyczkarz i wieloboista, mistrz olimpijski Letnich Igrzysk w 1980 roku, trzykrotnie ustanowił rekord świata, w latach 1977 oraz 1979 został mistrzem lekkoatletyki w hali, dziesięciokrotny mistrz Polski.

    Podczas letnich Igrzysk Olimpijskich w 1980 roku w Moskwie Kozakiewicz zabłysnął nie tylko za zdobycie złotego medalu, ale też z powodu tzw. „gestu Kozakiewicza”. W czasie decydującego skoku Kozakiewicza kibice głośno gwizdali oraz krzyczeli, ponieważ głównym rywalem Kozakiewicza był lekkoatleta ZSSR Konstantin Volkov. Po skoku o tyczce z wynikiem 5,78 metrów i zapewnieniu sobie złotego medalu, Kozakiewicz dla kibiców pokazał gest, który polega na zgięciu jednej ręki w łokciu z zaciśniętą pięścią i złapaniu jej ramienia drugą ręką.

    Gest Kozakiewicza był pokazany w telewizji każdego państwa, nadającego Igrzyska Olimpijskie, z wyjątkiem państw Związku Radzieckiego. Ten gest, jako symbol walki z władzą komunistyczną, doczekał się wielkiej popularności w Polsce, gdzie już miesiąc później w 1980 roku działalność rozpoczął Ruch Solidarność. Po wspomnianych Igrzyskach ambasador ZSSR w Polsce oświadczył, że z powodu okazania braku szacunku dla mieszkańców Związku Radzieckiego, Kozakiewicz nie zasłużył na medal olimpijski. Władze Polski odpowiedziały, że nie był to gest, tylko skurcz ręki. W 1998-2002 Kozakiewicz był członkiem Rady Miasta Gdynia.


  • ANNA KREPSZTUL

    ana-krepstulAnna Krepsztul, najsłynniejsza malarka ludowa Wileńszczyzny, zwana też ambasadorką Ziemi Wileńskiej urodziła się 20 lutego 1932 r. we wsi Taboryszki w rejonie solecznickim. W rodzinnej wsi spędziła całe swoje życie.

    Zainteresowanie sztuką malarską zostało jej zaszczepione w dzieciństwie przez ojca – nauczyciela, który sam będąc rzeźbiarzem amatorem, udzielił córce pierwszych lekcji malarstwa.

    W wieku 10 lat mała Ania po raz pierwszy zetknęła się z chorobą. Osteoporoza i gruźlica kości, powodująca ich łamliwość, odcisnęły trwałe piętno na całym jej życiu. W ciągu 70 lat malarka doznała około 77 złamań, cierpiąc jednocześnie na inne powikłania zdrowotne.

    Zmagania z chorobami nie złamały silnego ducha. Radość życia, umiłowanie sztuki, otwartość na ludzi, wrażliwość – sprawiły, że Anna nigdy nie narzekała na swą egzystencję, nigdy też nie przestała malować…
    Pierwsza wystawa prac Anny Krepsztul odbyła się w 1948 roku w Wilnie, kiedy miała 16 lat. Następną wystawę zorganizowano dopiero w 1985 roku. Wówczas Stowarzyszenie Twórców Ludowych przyznało jej honorowy tytuł malarki ludowej. W 1987 roku jej obraz Matki Bożej Ostrobramskiej został wręczony Papieżowi Janowi Pawłowi II, za co malarka otrzymała list z podziękowaniem i błogosławieństwem papieża.

    Życie nie oszczędziło jej cierpień ani fizycznych, ani duchowych. W 1972 roku odszedł do wieczności kochany ojciec, 5 lat później – matka. Dla Anny byli całym życiem, wspierali ją w chwilach niewybrażalnych boleści i cieszyli razem z nią w momentach szczęścia. W rok po śmierci matki p. Anna przestała chodzić. Pozostając samotnie w domu, radziła sobie sama. Stałą i czujną opieką otoczyła ją ukochana młodsza siostra Danuta oraz przyjaciele i znajomi.

    Przez całe swoje życie p. Anna namalowała ponad 3 i pół tysiąca obrazów, które są dziś w prywatnych kolekcjach i galeriach, między innymi w Polsce, Litwie, USA, Anglii, Niemczech, Francji, Australii, Kanadzie, w Watykanie oraz zdobią ściany wielu kościołów. Oryginalność stylu prac, cechująca jej malarstwo twórcza niezależność powstawały jako owoc bolesnych doświadczeń życiowych i zdrowotnych, w cierpieniu i samotności. Stąd też stopniowe zmiany tematu obrazów od samotnej brzozy, przełamanego pnia drzewa do walczącej o przetrwanie sosny nad urwiskiem. Malarstwo jest żywe, przesycone barwą i światłem.

    Ważne miejsce w jej twórczości zajmował zachwyt nad przyrodą rodzinnych Taboryszek. Żrodło Mereczanki, blask wody stawów, kwiaty z pól zostały przeniesione i utrwalone farbą i haftem na płótnie. Bliskość z naturą, prostota i pogoda życia mimo przeciwności losu sprawiły, że życie Jej było wzniosłe i godne do naśladowania.

  • 1888 – 1906


  • JÓZEF OBREMBSKI

    Juzefas ObrembskisKsiądz prałat Józef Obrembski urodził się 19 marca 1906 roku we wsi Skarżyn Nowy na terytorium Polski.

    W 1925 roku wstąpił do Wileńskiego Seminarium Duchownego, a po upływie roku został przyjęty na Wydział Teologiczny Wileńskiego Uniwersytetu Stefana Batorego, który ukończył w 1932 roku. W maju tego samego roku otrzymał święcenia kapłańskie i został skierowany jako wikary do parafii w Turgielach (lit. Turgeliai). W 1950 roku został skierowany na stanowisko proboszcza do parafii Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Mejszagole (lit. Maišiagala).

    Nie zważając na represje, Obrembski aktywnie spełniał obowiązki duszpasterza, opiekował się nie tylko życiem duchowym swoich parafian, ale też księżmi w podeszłym wieku, którzy ukrywali się przed władzą bolszewicką. Uratował wielu parafian od zesłania. Józef Obrembski, zwany ojcem duchowym Wileńszczyzny, nie opuścił rąk ani w wyniku prześladowań niemieckich, ani komunistycznych. Do końca swoich dni aktywnie dbał o życie duchowe swoich rodaków.
    Patriarcha Wileńszczyzny zmarł 7 maja 2011 roku w Mejszagole. Za aktywną pracę duszpasterską został odznaczony między innymi orderem prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej “Polonia Restituta”, Krzyżem Wielkim Orderu Zasługi RP oraz Odznaką honorową “Zasłużony dla Kultury Polskiej”.

  • MICHAŁ SOPOĆKO

    Mykolas SopočkoMichał Sopoćko urodził się pierwszego listopada 1888 roku w Juszewszczyźnie, w obwodzie Oszmiańskim, obecnie – terytorium Białorusi. Ukończył Wileńskie Seminarium Duchowne, a w 1914 roku otrzymał święcenia kapłańskie. W latach 1914-1918 pełnił obowiązki wikarego parafii Taboryskiej (lit. Taboriškės). Następnie zamieszkał w Warszawie, gdzie studiował teologię oraz dodatkowo pedagogikę na Uniwersytecie Warszawskim, był również kapelanem wojennym. W 1924 roku przyjechał do Wilna, gdzie w dalszym ciągu pełnił misję duszpasterza żołnierzy i organizował towarzystwa młodzieży katolickiej. W latach 1927-1932 był Ojcem Duchowym Seminarium Wileńskiego, a od 1928 roku wykładał na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Stefana Batorego.

    Sopoćka był oddany pracy naukowej i dydaktycznej, promował działalność wspólnot katolickich, również wysłuchiwał spowiedzi kongregacji zakonników. W latach 1934-1938 pełnił obowiązki rektora kościoła Św. Michała oraz kapelana Sióstr Bernardynek. W 1933 roku spotkał się z siostrą Faustyną Kowalską i został jej spowiednikiem oraz przewodnikiem duchowym. Pomagał siostrze Faustynie uświadomić objawienia, a sam również wciągnął się w głoszenie miłosierdzia bożego. Rozkazał siostrze pisać dziennik, zachęcił namalować obraz Jezusa Miłosiernego, wydał pierwsze modlitwy do miłosierdzia bożego. Dążył do tego, żeby władze kościelne ogłosiły powszechne obchody bożego miłosierdzia oraz potwierdził jego kult. W swoich rozprawach naukowych głosił biblijne i teologiczne podstawy kultu.
    Sopoćka nie zdążył zebrać owoców swojej pracy, ale odszedł z tego świata z nadzieją, że rozpoczęta przez niego praca przyniesie oczekiwane wyniki. Odszedł w 1975 roku w Białymstoku. Niedługo po jego śmierci hierarchowie kościoła pozwolili na szerzenie kultu miłosierdzia bożego, a w 2000 roku Jan Paweł II, kanonizując siostrę Faustynę, ogłosił również drugą niedzielę wielkanocną Dniem Miłosierdzia Bożego. Skromny utwór, którego początki sięgają pracy, rozpoczętej w Wilnie i naznaczonej oddaniem i pracą św. Faustyny oraz działalnością duchową Michała Sopoćki, doczekało się uznania i zrodziło owoc nadziei na przyszłość. Oddany kapłan, pasterz, wychowawca księży, patron zakonników i zakonnic oraz, co najważniejsze, nieustający apostoł miłosierdzia bożego został oficjalnie uznany i uczczony: w 2008 roku w Białymstoku był ogłoszony błogosławionym. W tej samej świątyni zostały przechowane jego relikwie.

  • 1794 – 1786


  • MICHAŁ BALIŃSKI

    Michał Baliński urodził się w 1794 roku w Terespolu, niedaleko Witebska. Ukończył Gimnazjum w Wilnie, a dalszą naukę pobierał na Wydziale Nauk Fizycznych i Matematycznych Uniwersytetu Wileńskiego. W roku 1814 uzyskał stopień magistra, po czym przeniósł się na Wydział Literatury. Należał do towarzystwa szubrawców, do którego należeli również profesorowie Uniwersytetu oraz wpływowi mieszkańcy miasta.

    W roku 1820 Michał Baliński ożenił się z Zofią Śniadecką, córką znanego profesora i naukowca wileńskiego Andrzeja Śniadeckiego. Po wybuchu powstania w Warszawie późną jesienią 1830 roku, w Wilnie uformował się Centralny Komitet Powstania, do którego należał również Michał Baliński. W 1831 roku M. Baliński został zatrzymany, jednak po krótkim czasie został wypuszczony na wolność. Następnie Michał Baliński zamieszkał w Warszawie, po czym w 1848 roku wrócił na Litwę i zamieszkał w folwarku w Jaszunach.

    M. Baliński odegrał ważną rolę w formowaniu tematyki i problematyki historiografii Litwy. Historie miasta i Uniwersytetu Wileńskiego, badania statystyczne miasta Wilna oraz historii Wielkiego Księstwa Litewskiego, praca o Barbarze Radziwiłłównej, doczekały się pewnego rodzaju kontynuacji. W 1815 roku wspólnie z J. Lelewelem założył i redagował czasopismo “Tygodnik Wileński” w latach 1816-1822. Baliński był też wiceprzewodniczącym komisji archeologicznej oraz członkiem Cesarskiego Rosyjskiego Towarzystwa Geograficznego. W 1837 roku napisał wyczerpującą historię Wilna w dwu tomach, zebrał i ogłosił dużo interesującej informacji o litewskich miastach i miasteczkach, o królowej Barbarze, wspomnienia o Janie i Andrzeju Śniadeckich, dwa tomy źródeł historycznych oraz inne dzieła dotyczące problematyki historycznej.


  • KAROL WAGNER

    Urodził się w 1786 roku w ówczesnych Prusach. Zasłynął jako aptekarz wileński, jeden z piętnastu założycieli Wileńskiej Wspólnoty Medycznej (lit. Vilniaus Medicinos Draugija), aktywny działacz społeczny, który zostawił ślad w historii litewskiej nauki oraz kultury. W czasopiśmie “Vilniaus farmacijos žinynas” publikował wyniki badań z dziedziny toksykologii, które prowadzone były w laboratorium jego własnej apteki Błękitnej (lit. Žydroji vaistinė), pisał również o technologiach farmaceutycznych, a także o rozwoju angielskiej i francuskiej farmakologii.

    Karierze K. Vagnera przeszkodziły represje władzy carskiej. Za działalność antycarską był on więziony w Petersburgu, a od 1830 roku zesłany na Sybir. Po wielu latach niewoli wrócił na Litwę, gdzie wspólnie z żoną Anną kupił dwór w Solecznikach i tam zamieszkał. Z wielką troską dbał o dwór oraz modernizował swoje gospodarstwo.
    Po śmierci Wagnera dworem opiekował się jego syn Olgierd, a po jego śmierci – syn Olgierda Witold. Dwór był w szczególnym rozkwicie w okresie międzywojennym, kiedy zarządzał nim syn Witolda Karol. Jego gospodarstwo w owym okresie było uważane za wzorowe, które często odwiedzały nawet delegacje zagraniczne.

  • 1768 – 1756

  • JAN ŚNIADECKI

    Jons Sniadeckis

    Jan Śniadecki urodził się w Żninie. W Poznaniu ukończył kolegium Lubrańskiego, a w latach 1772-1775 studiował matematykę i filozofię na Uniwersytecie Krakowskim. Następnie wykładał matematykę, fizykę, logikę, ekonomię polityczną w Gimnazjum Nowodworskich. W 1778 roku wyjechał kształcić się do Europy Zachodniej, gdzie kontynuował naukę na uniwersytetach w Gutenbergu i Sorbonie.

    W 1781 roku wrócił na ojczyznę i został mianowany szefem katedry i profesorem matematyki wyższej i astronomii w Krakowie. W międzyczasie Śniadecki wydał podręcznik algebry wyższej, publikował materiały obserwacji astronomicznych, stworzył dzieło o Koperniku.

    W 1806 roku został profesorem astronomii Uniwersytetu Wileńskiego, a w latach 1807-1815 był rektorem uniwersytetu. Wydał dzieło dotyczące trygonometrii sferycznej, rozprawy filozoficzne, tytuły niektórych z nich to “O metafizyce” i “O filozofii”. Na jego cześć został nazwany krater znajdujący się na niewidocznej części księżyca.

    W latach 1824-1828 z inicjatywy Jana Śniadeckiego był wybudowany dwór w Jaszunach. Z inicjatywy Śniadeckiego w dworze powstała biblioteka, kolekcja obrazów oraz niewielkie obserwatorium astronomiczne. Wkrótce dwór w Jaszunach stał się atrakcyjnym miejscem wizyt ówczesnej inteligencji wileńskiej. Tutaj też Jan Śniadecki dożył swoich ostatnich dni i odszedł w wieku 74 lat. Rodzina postanowiła pochować go w lesie naprzeciwko dworu jaszuńskiego, po prawej stronie Mereczy, gdzie Jan uwielbiał chodzić na spacery.


  • JĘDRZEJ ŚNIADECKI

    Andrius SniadeckisUrodził się w Żninie, które znajduje się na obecnym terytorium Polski. W latach 1787-1791 studiował medycynę na Uniwersytecie Krakowskim, kształcił się również na uniwersytetach w Padwie, Edynburgu, Londynie i Wiedniu. W latach 1797-1832 wykładał chemię na Uniwersytecie Wileńskim. Napisał pierwszy na Litwie podręcznik do chemii, założył laboratorium chemiczne na uniwersytecie Wileńskim, był też jednym z twórców polskiej terminologii chemicznej.

    Jędrzej Śniadecki jest uważany za prekursora biochemii na Litwie, a jego dzieło “Teoria ciał organicznych” zostało jednym z pierwszych podręczników biologii i biochemii na świecie i było przetłumaczone na język francuski i niemiecki. Promował higienę, zdrowe odżywianie, wychowanie fizyczne, nawoływał do doskonalenia systemu opieki medycznej.

    Był jednym z założycieli “Dziennika Wileńskiego” oraz Wileńskiego Towarzystwa Medycznego, pierwszym redaktorem pisma oraz prezesem Towarzystwa Medycznego. Należał też do Towarzystwa Szubrawców (lit. Šubravcų, arba Nenaudėlių draugija), a od 1819 roku był jej prezesem. Po zamknięciu Uniwersytetu Wileńskiego dostał wykładowcą Wileńskiej Akademii Medycznej oraz Chirurgii. Zmarł w Wilnie.

  • 1793 – 1485


  • PAWEŁ KSAWERY BRZOSTOWSKI

    povilas-ksaveras-bzostovskisP.K. Brzostowski urodził się 30-ego marca 1739 roku na Wileńszczyźnie. Jego ojcem był znany litewski pisarz Józef Brzostowski. P.K. Brzostowski w wieku trzynastu lat zdecydował się na wybór drogi duchowej. Początkowo uczył się w Kolegium Jezuitów Uniwersytetu Wileńskiego oraz w Warszawskiej Akademii Księży Misjonarzy. Następnie studiował w prestiżowym Colegium Clementium w Rzymie.

    Po śmierci ojca, będąc już księdzem, P.K. Brzostowski wyrzekł się części swoich bogactw i nabył dwór Mereczański koło Turgiel. Swoją posiadłość nazwał Pawłowem. Większość zagród chłopskich była opuszczona, folwarki częściowo zniszczone, w wyniku czego owa inwestycja budziła zdziwienie okolicznych właścicieli ziemskich. Nikt nie miał pojęcia, że wkrótce z inicjatywy Brzostowskiego zostanie stworzony eksperymentalny ustrój społeczny, dzięki któremu miejscowa społeczność osiągnie wysoki poziom dostatku i zadowolenia.

    W 1769 roku Brzostowski wydał ustawę, na podstawie której została proklamowana samorządna Republika, zamieszkiwana przez obywateli płacących podatki, szlachciców, stałych mieszkańców oraz komorników. Najwyższym autorytetem w Republice był gubernator, którego naznaczał właściciel posiadłości, a zaraz po nim – jego zastępca, namiestnik. Prezydentem został sam Brzostowski. Od 1769 w Ratuszu została utworzona szkoła dla dzieci mieszkańców Republiki. W Ratuszu odbywały się również zgromadzenia obywateli Republiki.

    Upadek Powstania Kościuszkowskiego i ostatni rozbiór państwa polsko-litewskiego były główną przyczyną upadku Republiki Pawłowskiej. Przed ostatnim rozbiorem Rzeczypospolitej P.K.Brzostowski postanowił sprzedać Pawłowo hrabiemu Fryderykowi Moszyńskiemu. Nowemu właścicielowi posiadłości został postawiony warunek pilnego trzymania się Ustawy Republiki Pawłowskiej. P.K.Brzostowski zostawił również 20 tysięcy złotych na utrzymanie szkoły oraz felczera.

    P.K. Brzostowski był wybitnym pisarzem litewskim oraz radnym Trybunału Wileńskiego, mecenasem literatury świeckiej oraz teologicznej, proboszczem parafii turgielskiej, tłumaczem oraz filantropem. Ostatnie lata swojego życia P.K. Brzostowski przeznaczył na twórczość oraz działalność duszpasterską. Odszedł 17 listopada 1827 roku w wieku 88 lat. Pochowany został w kościele w Rukojniach (lit. Rukainiai), której odbudowę za życia wspierał finansowo. W pogrzebie licznie wzięli udział parafianie Turgiel.


  • STANISLOVAS RAPALIONIS

    stanislovas-rapolionisUrodził się pomiędzy 1485 a 1500 rokiem koło Ejszyszek, był jednym z pierwszych autorów piszących po litewsku, pierwszy Litwin, który obronił pracę doktorską w dziedzinie teologii na Uniwersytecie Protestanckim, pierwszy profesor na wydziale teologicznym w Królewcu.

    Pochodził z rodziny drobnej szlachty litewskiej, którzy nie posiadali podwładnych, a ich gospodarstwo nie różniło się od zwyczajnego gospodarstwa chłopskiego. Stanislovas Rapalionis miał wątłą postawę i słabe zdrowie, ale był niezwykle uzdolnionym mówcą oraz posiadał ostry umysł. Zainteresował się nauczaniem Martina Lutra Kinga, po czym w ok. 1525 roku opuścił klasztor i zaczął nauczać na dworach szlacheckich.

    Rapalionis dobrze znał starożytną łacinę, język grecki oraz hebrajski, a także litewski i polski ( nie znał natomiast niemieckiego). Był znakomitym mówcą- swoje wykłady niemalże deklamował. Tłumaczył Biblię na język polski, uważa się, że jako pierwszy w historii rozpoczął tłumaczenie Biblii na język litewski (jednak tłumaczenie zaginęło), tłumaczył pieśni, jedna z nich to “Giesmė apie kentėjimą Jėzaus Kristaus” (pl. Pieśń o cierpieniu Jezusa Chrystusa), która została opublikowana w zbiorze pieśni M.Mažvydasa (1570), napisał kilka prac teologicznych po łacinie.

    Rapalionis samodzielnie pracował zaledwie rok, dlatego też nie zdążył w pełni rozwinąć swoich umiejętności intelektualnych. Jednak nawet w ciągu krótkiego czasu zdołał zostawić wyraźny ślad w kulturze trzech narodów – Litwinów, Polaków i Niemców.

Scroll to Top